Đàn piano Upright là gì?

Đàn Piano Upright

Với những ai có niềm say mê và tình yêu với âm nhạc, với chiếc đàn piano thì sẽ không mấy xa lạ với chiếc đàn Upright Piano. Upright Piano hay còn gọi là đàn đứng, để dễ phân biệt với Grand Piano là một loại đại dương cầm thiết kế theo dáng nằm. Chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp một chiếc Upright Piano trong một phòng trà ấm áp, trong một buổi biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp, hay trong chính phòng khách sang trọng trong nhà một vài người bạn thân, đối tác,… Chính âm thanh tự nhiên trong trẻo của một chiếc đàn Piano cổ điển, thêm vào đó là thiết kế đứng nhỏ gọn mà tiện lợi, cùng với khả năng chống chọi với thời gian vô cùng kiên cường mà đàn Upright Piano hiển nhiên trở thành sự lựa chọn ưu ái của rất nhiều người đam mê loại nhạc cụ vua này…

I-Upright Piano là gì?

Upright Piano là một loại đàn piano cao nhất với chiều cao lên đến 152cm và chiều rộng trong khoảng 139 – 153cm.

Thật là đồ sộ và cồng kềnh?

Xin thưa là không!

Kích cỡ của đàn piano upright là khá to, nhưng để so với đàn Grand Piano về khả năng chiếm giữ không gian nhà thì quả thật còn kém xa.

Các mẫu đàn này có soundboard (bảng cộng hưởng đàn) được thiết kế thẳng đứng, cùng với dây đàn và bộ giảm chấn kéo dài xuống, còn búa đàn và bộ giảm xóc nằm ngang trên bảng âm. Cơ chế hoạt động cũng như cấu tạo của Upright Piano cũng không khác biệt nhiều so với Grand Piano…

II.Cấu tạo của đàn Upright Piano:

Để tạo ra một cây đàn Upright Piano cần đến hơn 8000 công đoạn với hơn 5000 chi tiết lớn nhỏ. Các nhà sản xuất phải mất hơn 3 năm mới tạo ra được một chiếc đàn piano với những bộ phận được phối hợp nhịp nhàng và không có bất kì sai sót nào để tạo ra những âm thanh du dương, trầm bổng, đạt đến độ tuyệt hảo của nghệ thuật. Tuy nhiên, theo Piano Duc Tri, chung quy lại, cấu tạo của một cây đàn piano upright cũng chỉ gồm 6 phần chính cũng là 6 yếu tố quyết định chất lượng của một chiếc đàn piano:

1.Khung đàn (Frame):

Thường được làm bằng sắt, ở rìa sau gắn thanh chốt dây để cài chặt một đầu dây đàn. Đầu dây còn lại được quấn quanh chốt lên dây. Muốn âm thanh được hay thì nghệ thuật nằm ở cách điều chỉnh độ căng dây sao cho phù hợp, sao cho đúng kỉ thuật. Dây đàn không quá căng cũng không quá lỏng, âm thanh phát ra sẽ không quá trầm cũng chẳng đến mức chói tai. Giai điệu của người chơi đàn hơn nhau một phần chính nhờ sức căng dây đàn ở bộ khung của đàn.

2.Bảng cộng hưởng (Soundboard):

Làm bằng gỗ vân sam, gỗ thông hoặc gỗ phong có dạng mỏng và cứng, đặt ở phía sau dây đàn và khung đàn.
Về nguyên tắc cơ học, Soundboard hoạt động – tản âm dựa trên sự chính xác tuyệt đối của những dao động từ ngựa đàn (brigde) do dây đàn (string) truyền tải đến để âm cộng hưởng phát ra những âm thanh đa dạng và dễ chịu, thay vì là một mớ tạp âm chói tai và lộn xộn như những sự cộng hưởng vật lí khác.

3.Dây đàn (String):

Bộ phận thứ 3 quyết định đến chất lượng giai điệu của đàn Upright Piano chính là dây đàn. Tùy vào âm thanh trầm hay bổng của các nốt mà dây đàn sẽ dài và dày hay mỏng và ngắn. Một lần nữa lại thấy cơ chế vật lí khô khan lại có mối liên hệ chặt chẽ với sự bay bổng lãng mạn của âm nhạc. Chính những dây đàn dài và dày sẽ tạo nên những âm thanh trầm, bởi lẽ khi búa gõ/đập vào thì sự dao động của dây đàn piano sẽ ít và nặng nề hơn. Mỗi nốt cao sẽ có 2 đến 3 dây đàn. Song những nốt thấp chỉ cần 1 dây bọc đồng là đủ.

4.Bộ cơ (Action):

Đã nói đến từ “cơ” thì chắc chắn sẽ là bộ phận chuyển động của đàn để có thể phát ra âm thanh. Bộ cơ của Upright Piano cũng bao gồm búa gõ và bàn phím như một chiếc Grand Piano.
Tuy nhiên sự sắp đặt trong cấu tạo của bộ cơ ở mỗi dòng đàn là khác nhau, dẫn đến hiệu quả âm thanh cũng hoàn toàn khác nhau.
Bộ cơ của đàn piano upright được xếp song song với dây đàn theo phương vuông góc với mặt đất, nên việc phản hồi sau khi búa gõ vào dây đàn cũng sẽ được tính toán cơ học và tác động bởi lò xo và dây giật trước của đàn. Khác với cơ chế lực hút do bộ máy cơ nằm song song với mặt đất ở chiếc đàn grand piano.

5.Bộ Pedals (Bàn đạp):

Nếu bộ cơ là bộ phận chuyển động phát ra âm thanh thì bộ Pedals chính là nhờ lực tác động của chân để làm cho âm thanh khi ngân vang hơn, khi thỏ thẻ hơn, cũng có khi tạo ra sự solo độc quyền của duy nhất một nốt nhạc.

Bộ này gồm 3 Pedal, đó là:

– Pedal vang âm (phía bên phải – damper pedal).  Khi nhấn một phím đàn và đạp vào damper pedal,  thiết bị chặn âm sẽ tách khỏi dây đàn, cho phép dây đàn rung một thời gian dài ngay cả khi tay đã nhấc khỏi nốt nhạc.

– Pedal giảm âm (phía bên trái – còn gọi là una corda) làm giảm một nửa khoảng cách giữa đầu búa và dây đàn. Với khoảng cách nhỏ hơn bình thường, thì cường độ âm thanh cũng giảm xuống. Đó chính là quy luật truyền âm thanh rằng cường độ âm tỉ lệ thuận với khoảng cách. Đó là lí thuyết, còn thực tế cũng đã chứng minh khi bạn vỗ tay với cùng một lực như nhau, thì 2 tay càng xa thì tiếng vỗ càng to và ngược lại.

– Pedal giữa (pratise pedal) là một padal khó sử dụng nhất, đòi hỏi người chơi phải có kĩ thuật tương đối cao. Rắng khi đạp vào pedal này, nó chỉ cho phép đúng một nốt được ngân vang, còn tất cả các nốt sau vẫn phát ra âm thanh bình thường.

6.Hộp đàn (Case):

Yếu tố quyết định hình dáng đàn chính là hộp đàn. Thông thường hộp đàn được làm bằng gỗ quý nguyên tấm và được thiết kế làm sao cho đẹp mắt nhất, sang trọng nhất, tinh tế nhất và bền bỉ nhất. Muốn được như vậy đòi hỏi một công đoạn hết sức cầu kì và khéo léo. Hộp đàn là cơ sở để chúng ta phân biệt đàn Upright Piano (piano đứng) với Grand Piano (piano nằm).

 

III-Kết luận:

Đàn Upright Piano là một loại đàn Piano cơ cổ điển với tuổi thọ lên đến vài chục năm.

Và dĩ nhiên trong quá trình sử dụng vẫn sẽ có những hư hỏng trầy xước phần bên ngoài của đàn. Nhưng với hình dáng tinh gọn cùng thiết kế dạng standard shape sẽ giúp việc sửa chữa dễ dàng và ít tốn kém.Một điều quan trọng để khiến đàn Upright Piano trở thành nhạc cụ quen thuộc tại những căn phòng ấm cúng, không gian biểu diễn dạng phòng trà hoặc khán phòng chuyên nghiệp chính là ở âm thanh tự nhiên, đa màu và giàu sắc thái. Bạn sẽ bị cuốn hút ngay khi không gian ấm cúng vang lên những giai điệu mượt mà, và sẽ chìm đắm trong những khúc nhạc tuyệt vời của những âm thanh đến từ chiếc đàn piano – vị vua của các loại nhạc cụ.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *